Teletón

Engari he momo rere kē ko tātou te tangata! Kātahi anō ka mutu ngā mahi kōhuru a ngā fanáticos i Īnia, na, ka tīmata i Chile nei el Teletón. Kua 30 tau a Teletón i te whenua nei, engari he ōrite te kaupapa i ia tau, i ia tau, arā, ko te hunga hauā. Kīhai i roa i waea ki te pātere ‘veinticuatro mil, quinientos, raya, cero tres’ (25.500-03).

I tīmata inapō i te tekau karaka i Santiago. I reira te Perehitini me ngā minita katoa o te Kāwanatanga. Ko te kaiwaiata tuatahi ko Pedro Fernández de México! Ka heke māua ki te moe, ka rongo tonu i te hoihoi e ngahoa mai ana i la Plaza de Armas. Na te ngenge i tau ai ki te whare, engari i te rā nei ka haere atu. [Kei runga e rua ngā whakaahua i tangohia i te rā nei.]

I ia hāwhe hāora, i ia hāwhe hāora whakaaturia ai te whitiata o tētahi tamaiti hauā – tōna hītori, āna mahi, ōna mātua. Ahakoa ngā mea mīharo, ka nui hoki ngā hanga pōuri. Ka tangi te tamaiti, ka tangi ōna mātua, ka tangi hoki māua – te hoha hoki! Whakatangihia ai he pūoro terrible, e hiahia ana ki te pupuhi i te pianista me te violinista! Kua tapaina e Aroha ko ‘Tangitón’.

Ahakoa te pūoro terrible me ngā kauhau tino sentimentales me ngā mahi kōtētē roimata, kei te mihi ki te aroha o te iwi chileno me te mahi whakatangata i te hunga hauā.

I haere ki tētahi wharekai Hainamana mo te almuerzo (tina). Fue un gran error. Ko te tūmanako e mārama ana koutou.

Hei whakamutunga, anei tētahi rārangi waka e whakanui ana i el Teletón.

El mundo digital II

Titiro ki ngā whakaahua a tētahi tangata no Mumbai, a Vinukumar Ranganathan. Ka nui ngā whakaahua mō ngā putanga o ngā mahi a ngā terroristas. Ina titiro haere ka kite hoki i te Mumbai o inanahi, arā, he Mumbai hūmārie. Engari te ao hurihuri!

He ao hurihuri, un mundo digital

Kua hipa te iwa o ngā hāora i te ahiahi, kāore e roa ka pōngia. I noho tonu au ki te kāinga i te rā nei, e whārōrō tonu ana i te rewharewha.

Ka oho au i te siesta i te ono kia kite i ngā raruraru i Mumbai. Engari te hanga kino. He aha te tangata e tae ai te tangata ki te whakamate tangata tauhōu hei whakaari whakaaro, hei whakaari whakapono? Hei te wā tātou ka kite mehemea he hononga ki Al-Qā’idah.

I te whai a Aroha i te poiwhana i tērā atu pouaka whakaaro. Kua hinga a Chile i a Nigeria, 0 – 2. Ahakoa i tairite a Aotearoa me Ingarangi, 1 – 1, kāore tō tātou tīma e eke ki ngā taumata o te whakataetae i te toa o Nigeria. Ka aroha hoki.

I te hekenga o te rā i tango ai au i te whitiata i raro nei. Engari tēnei ao, tōna hanga pai, tōna hanga ngahau, tōna hanga kino hoki!

Engari te tere o te whakawhitiwhiti kōrero i te ipurangi. Ahakoa te pai o te rongo tere i ngā mea e tūponopono ake ana i Mumbai (me te ao katoa), ka pātai ake mehemea kei te whāngai hoki i ngā raruraru.

Vicentico, el cantante argentino

Anei tētahi o aku tino kaiwaiata nō tēnei pito o te ao. Ko Vicentico tōna ingoa, no Argentina ia. I mua ko ia te rangatira o te rōpū ko Los Fabulosos Cadillacs. E rata ana au ki tōna reo me ngā kupu o āna waiata. Ko tāna tino waiata, ki taku whakaaro, ko 'El Cielo', engari kāore i te ipurangi.

Heoi anō, anei te waiata Los Caminos de la Vida me ngā kupu españoles.

Los caminos de la vida,
no son los que yo esperaba,
no son los que yo creía,
no son los que imaginaba

Los caminos de la vida,
son muy difíciles de andarlos,
difíciles de caminarlos,
y no encuentro la salida.

Yo pensaba que la vida era distinta.
Cuando era chiquitito yo creía
que las cosas eran fácil como ayer,
que mi madre preocupada se esmeraba
por darme todo lo que necesitaba,
y me doy cuenta que tanto así no es.

Porque a mi madre la veo cansada
de trabajar por mi hermano y por mí.
Y ahora con ganas quisiera ayudarla,
y por ella la peleo hasta el fin.
Por ella lucharé hasta que me muera,
y por ella no me quiero morir.
Tampoco que se me muera mi vieja,
pero yo sé que el destino es así.

Na, anei ngā kupu maories!

Ko ngā huarahi o te oranga
ehara i tāku i tūmanako ai,
ehara i tāku i whakapono ai,
ehara i tāku i wawata ai.

Ko ngā huarahi o te oranga,
he uaua rawa te whai atu,
he uaua te hīkoi atu,
kāore hoki au e kite i te putanga atu.

I te pōhēhē au he mea rere kē te oranga.
I au e tino tamariki ana i te whakapono
ka ngāwari ngā mea kia pērā me inanahi.
Ka ngana tōku māmā māharahara
ki te hōmai i ngā mea katoa e hapa ana au,
ā, kua ako au kāore tonu e pērā rawa.

I te mea ka kite atu au i tōku māmā ngenge noa
i te mahi mā māua ko tōku teina.
Na, ināianei e hiahia kaha ana ki te āwhina i a ia,
ā, ka whawhai au māna tae noa ki te mutunga.
Ka tohe māna kia mate rawa au.
Ā, māna anō, kāore e hiahia kia mate rawa au.
Kāore hoki kia mate rawa mai tōku hākui,
engari kei te mōhio au e pēnei ana te utu tangata.

Engari te pai o ngā kupu, nē ha? Hei te wā ka tāpiri i ētahi atu waiata reo Pāniora.

Estoy enfermo...

He ātaahua rawa te rangi nei. Kei te tauriparipa rā ngā maunga puia e tūtū rangatira ana. Ehara i te wera rawa, he angiangi e pai ai te hau. Engari, ahakoa te pai o te rā, kei te māuiui kē au – estoy enfermo.

He pai noa, ka whai wā i reira kia tuhituhi i ētahi atu kōrero. I tērā wiki i tae mai tētahi karere i a Whaea Tracy. Kei te whai rātou ko ngā ākonga o te Tau 6 i te rātaka ipurangi nei. Ko rātou ko te mano me te tini! Me tūpato au kei tuhituhi noa iho i ngā kōrero ma te hunga pakeke. Nō reira...

Ka kōrero au i ngā puestos, i ngā pātaka hokohoko o Temuco. Ka nui ngā toa o te tāone nei, me ngā hupamākete, e rite ana ki ō Aotearoa. He Maketānara hoki e tata ana ki tō māua kāinga, ahakoa kāore anō kia kai i reira. Kei te taha o ngā rori, i runga i ngā ara hīkoi tau ai ngā puestos. Hei tīmatanga, māku ngā puestos de frutas y verduras (pātaka hua rākau, hua whenua) e kōrero.

I ia rā, i ia rā o te wiki hari ai ngā tāngata i ō rātou pātaka ki ō rātou ake wāhi. Ki reira karanga ai, “¡Frutillas! Dos kilos por mil quinientos.” (“Rōpere! E rua ngā kirokaramu mo te kotahi mano, e rima rau (pesos).”). Hokohoko ai rātou i ngā kai o te wā, arā, i ngā kai hōu o te māra. Haere mai ai ngā rōpere i te tāone tūtata o Angol. Kua puta mai hoki ngā cerezas (tiere) ināianei, engari te reka! E hia kē ngā kiro kua pau i a au! Koina taku kai i tēnei wā tonu!

Na, ko tētahi atu momo puesto ko te mea makahīni, nūpepa. Ko te nuinga he quiosco te āhua. I ia wiki, i ia wiki hoko ai au i ngā rerenga tāroi whenua, rerenga kōrero tawhito a te Geográfico Nacional. Ka aroha hoki ki te tangata me noho apuapu i roto i tōna pātaka mo te nuinga o te rā!

Ka nui ngā momo pātaka kē atu. Hokohoko ai rātou i ngā momo mea katoa – he wāti, he rare, he tōkena, he aha, he aha. Ko te nuinga he ambulantes, arā, he tāngata kāore he raihana hokohoko. Amuamu ai ngā toa i te mea ka aukati i ngā ara hīkoi, me te mea hoki he iti rawa te utu. Ka nui te amuamu, ka nukunuku noa ki wāhi kē!

I mea hoki a Whaea Tracy kua tino pai te hanga o te kura. Ko te āhua nei, kei te āwhina atu a Matua Eric i a Matua Rīhari. Ko te tūmanako ka tukuna mai he whakaahua.

El partido de fútbol y una película

Anei māua ko Aroha e mātakitaki ana i te kēmu poiwhana i waenganui i a Aotearoa me Chile, 2 - 0. Engari te panapana o te manawa! Kāore rawa e tau, ahakoa ngā pisco sours. Kātahi anō a Chile ka whiwhi ki tō rātou piro tuatahi, ¡un gol espectácular!

Inākuanei hoki mai ai māua i te whare pikitia. I mātakitaki i te pikitia Ceguera (Kāpō). I a au i México i pānui au i te pukapuka a José Saramago, Ensayo Sobre La Ceguera. E whai pai ana te pikitia i te pukapuka. Ko te kaupapa ko te pā o te kāpō ki ngā tāngata o te ao – engari he rere kē. Kāore...

U! I tata whiwhi piro anō a Chile! Kia tūpato Aotearoa! Auē, he whana kokonga! Ā, ka pai, kāore i ū!

Tēnā, kāore...

Ka pai! Kua whiwhi piro anō a Aotearoa, 3 - 1! Hū! He uaua te tuhituhi i te rātaka nei.

Heoi, kāore ngā karu e hemo, arā, kāore e kite i te pango, ka mā kē, ānō e toromi ana i te miraka.

He piro anō tō Aotearoa, 4 - 1!

Hingahinga haere ngā tāngata i te mate rā, ā, ka mau motuhake (ānō he herehere) i roto i tētahi hohipera tawhito, kei peke te mate ki tangata kē. Engari, kāore i roa, ka tokomaha noa atu te hunga kāpō, ā, ka kitea te hanga pai me te hanga kino o te tangata. Ko tētahi o ngā kaupapa e mea ana...

Aī! He piro anō tō Chile, 4 – 2! ¡Sé fuerte, Nueva Zelanda!

E mea ana me mātua kāpō pea, kia tino kite. Kei mau i ngā whakaaro i tā te tangata e kite ana. Otirā, he pikitia tino pai rawa.

Na, kia hoki ki te kēmu. He whana kokonga. Auē, kua whiwhi a Percival ki te kāri whero. Ko te āhua nei kei te riri rawa ia... Ahakoa rā, he pai rawa te tākaro a ngā wāhine o te kāinga.

Kia tūpato he piro anō tō Chile, 4 – 3! E rua noa iho ngā mēneti kei te toe, kia tūpato! Ka pai, kua mutu! Engari te hunga oraiti! Engari ngā chilenas e tangitangi ana!

Ka moe pai a te pō nei!

Dos libros...

Kātahi ka mutu te pānui i tētahi pukapuka tino pai, ko Te Naihi e Kore e Tuku nā Pātariki Ness. He nui ngā ito nui kua riro i taua pukapuka nei. Mau pai au i ngā kōrero, na, ka mutu i te rangi tuarua. Ahakoa ka waiho te kaipānui e tārewa ana, kāore e roa ka puta te pukapuka tuarua o ngā mea e toru. Kia tere mai rā!

Heoti, ka pupū ake ngā āwangawanga e rua. Ko wai mā ngā tamariki tino pānui pukapuka o te kura ināianei? Ka mahara tonu ki te wā e whawhai ai a Kimo mā i ngā pukapuka hōu. Me ngā tino tono kia hokona atu ētahi atu pukapuka.

Ko te āwangawanga tuarua ko ngā tāngata o te pukapuka. Ka tīmata te pakiwaitara i tētahi kāinga iti, kāore he wāhine. Ka rongo hoki ngā tāngata katoa, tāne mai, tama mai, i ō rātou whakaaro me ō ngā mea ora katoa, kāore rawa te hoihoi o ngā whakaaro e mutu. Kua mate katoa ngā wāhine i tētahi mate i peke i te tangata whenua o te ao nei, i ngā ‘Spackle’. I rere mai ngā tāngata i tō tātou ao, e tahuti atu ana i ngā hanga kino o konei.

Engari, i tētahi rā, ka tūpono a tuahangata, a Todd Hewitt, ki tētahi wāhi wahangū. Ā, ko te take ko tētahi kōtiro kātahi ka tae mai i te rangi. Na, me pānui koutou i te pukapuka kia mōhio ai ki ngā mahi e whai ake rā.

Ko te mea i āwangawanga ai au, ko tēnei nā, he Pākehā katoa ngā tāngata. Ko rātou anahe ngā tāngata a muri ake nei? Ka nui ngā pūrongo mo te pukapuka nei, kāore rawa tētahi i kōrero i taua hanga nei. Ko te kāpō o te hunga kaha! Otirā, he pukapuka tino pai tonu!

Na, i tēnei wā kei te pānui i te pūrongo Ahunga o te Ao 2025: He Ao Rere Kē (Global Trends 2025) na te Kaunihera-ā-Motu o te Mōhiohio o Amerika. Kei te whakapae i ngā hanga o te ao a te tau 2025. He pai rawa ki a au te pānui i ā rātou whakaaro. Ehara i te wawata noa. Ka ahuahu ake tā rātou e whakapae ana i te āta tirotiro ki ngā ahunga, mohoa ake nei, me ngā āhuatanga hōu e putaputa ana i te ao hurihuri nei. Ka mau te wehi!

Heoti, kāore rawa te tangatatanga e tino kōrerohia. Ko te moni, ko ngā taonga, ko te mana, ā, koina ngā mea kei te āta kōrerohia, ānō ka tika te tangata i ngā taputapu. Kotahi anahe te wā i huaina a Aotearoa (me te kaumatua haere o te iwi – whārangi 19)! Ko te kāpō anō o te hunga kaha?

Ina pānui a Pātariki Ness i te pūrongo Marikena, tērā pea, ka kitea he Hainamana i te pukapuka tuatoru!